Entre o 17 de xuño e o 8 de xullo participei nun seminario sobre economía dixital e comercio electrónico organizado pola Universidade de Hebei de Economía e Negocios e o ministerio chinés correspondente, coa Fundación Cátedra Chinesa como ligazón desde España. Tres semanas de conferencias e, sobre todo, de visitas de campo a empresas en Shijiazhuang, Pequín, Hangzhou e Yiwu. Estas son as miñas notas para o sector, coa vista posta no que Galicia e Europa deberían estar a mirar.

O comercio electrónico como infraestrutura cotiá

A primeira lección é de escala e de madurez. Na China o e-commerce non é unha canle máis: é a infraestrutura por defecto sobre a que se organiza o consumo. Comprobeino no condado de Suning e na aldea de Tayuan, dous casos de estudo de comercio electrónico rural onde pobos enteiros reorientaron a súa economía ao redor da venda en liña, e tamén na enorme Yiwu International Trade City, o maior mercado almacenista do mundo, hoxe completamente integrado con plataformas dixitais e loxística transfronteiriza.

Entre as visitas de empresa, dúas deixan claro o nivel do país. En Alibaba (Hangzhou) vese o ecosistema completo —marketplace, pagos, nube, loxística, comercio social e livestreaming— funcionando como unha soa peza. No parque loxístico JD Asia No.1 de Pequín, a automatización da almacén e do picking marca un estándar que en Europa aínda tratamos como excepcional e alí é rutina. A isto súmanse visitas a NetEase (Hangzhou), a iSoftStone en servizos e transformación dixital, ao Hebei International Land Port —nodo do tren de carga China-Europa e exemplo tanxible do "Roteiro da Seda Dixital"— e a varias industrias rexionais: o Grupo Pingle, un fabricante industrial tradicional que funciona como caso de manual sobre transformación intelixente e colaboración na cadea de valor grazas á tecnoloxía dixital; a láctea Junlebao; e firmas de rede e tecnoloxía como Jingchi e Tongfu. Todas mostran como a dixitalización ha permeado tamén o tecido manufactureiro tradicional.

O nivel de aplicación no público xeneral é o dato que máis debería facernos reflexionar: o pago móbil, as súpers-apps e o comercio social están tan interiorizados na vida diaria que a fricción que aínda damos por normal en Europa alí sinxelamente desapareceu.

Detrás desa fluidez hai modelos de negocio que en Europa apenas despuntan. O comercio social e o livestreaming —vender en directo, con presentadores e interacción en tempo real— moven volumes difíciles de imaxinar desde aquí, e o comercio transfronteirizo (cros-border) está pensado desde a orixe para escalar fóra da China, non como unha adaptación posterior. Todo iso apóiase nunha columna vertebral loxística notable: o Hebei International Land Port e o tren de carga China-Europa son a cara física do "Roteiro da Seda Dixital", que combina infraestrutura, aduanas dixitalizadas e plataformas para recortar tempos e custos do comercio internacional. A iso súmase unha capa de seguridade da información e de construción de sistemas de e-commerce cada vez máis regulada e madura, un aspecto que no seminario ocupou varias sesións e que convén non subestimar.

Un mercado brutalmente competitivo

A outra cara desa madurez é unha competitividade feroz. O mercado chinés itera a unha velocidade e cunhas marxes que obrigan ás empresas para mellorar de forma continua ou desaparecer. Esa presión é, precisamente, o que produce solucións tan puídas: non hai espazo para a compracencia. Para quen mire desde fóra, entender esa dinámica é clave, porque explica por que moitos produtos chineses chegan ao mercado internacional xa optimizados en custo e en experiencia de uso.

A esa competitividade contribúe unha combinación difícil de replicar: un mercado interno xigantesco que permite probar e escalar case calquera produto de inmediato, un volume de talento técnico enorme e unha cultura de execución orientada á velocidade. O ciclo entre idea, prototipo e produto no mercado é sensiblemente máis curto que o noso. Convén non confundir isto cunha carreira unicamente de prezo: cada vez máis, a vantaxe chinesa é tamén de rapidez, de datos e de integración vertical de toda a cadea. Competir de fronte no seu terreo é, para a maioría de empresas europeas, pouco realista; colaborar, integrarse na súa cadea ou atopar nichos complementarios é moito máis intelixente.

Robótica: calidade a un prezo que Europa non pode igualar

En robótica o exemplo que me levo é Shenhao (Hangzhou Shenhao Technology), especializada en robots de inspección para redes eléctricas, subestacións e vías férreas, apoiados en sensórica, intelixencia artificial e análise de datos. O relevante non é só a calidade —que é altísima—, senón a ecuación calidade-prezo: fabrican a un custo co que a industria europea, hoxe, sinxelamente non pode competir. Non é unha cuestión de man de obra barata, ese tópico xa está superado; é integración vertical, escala, cadea de subministración local e unha capacidade de fabricación que se converteu en vantaxe estratéxica.

Chips: a fronte onde China está perigosamente preto

O capítulo de semiconductores é o que mellor resume o momento. O endurecemento dos controis de exportación estadounidenses —coa restrición dos chips máis avanzados de Nvidia, a esixencia de licenzas para entidades con matriz na China e o peche dos baleiros legais vía filiais no estranxeiro— empuxou á China a acelerar a súa aposta doméstica, incluso chegando a vetar a importación de determinados chips estranxeiros para forzar o desenvolvemento propio.

A resposta tecnolóxica máis rechamante é a de Huawei. Ante a falta de acceso a litografía EUV, en lugar de seguir perseguindo a miniaturización plana propuxo unha arquitectura de amontoado vertical en 3D —bautizada como LogicFolding, dentro do que denominan a "Lei de Escalado Tau"— baseada en unir obleas mediante hybrid bonding. A idea é acurtar drasticamente as distancias que percorre o sinal amontoando capas de lóxica, memoria e circuítos analóxicos. Segundo a propia Huawei, o enfoque permite aumentos de densidade de transistores de ao redor do 55% sen necesidade de EUV, co Kirin 2026 como primeiro chip en incorporalo e co obxectivo declarado de alcanzar unha densidade equivalente a procesos de 1,4 nm cara a 2031. Quedan retos serios —a xestión térmica do amontoado é o principal—, e os analistas advirten de que a brecha se estreitará sen chegar á paridade total. Pero a mensaxe de fondo é inequívoco: cando se lles pecha unha porta, buscan outra. E atópana.

Para Europa a lectura é dobre. Por unha banda, a dependencia tecnolóxica —tanto de EEUU como de Asia— é un risco estrutural que hai que xestionar con cabeza. Por outro, o ritmo de innovación que impón esta presión abre oportunidades de colaboración en I+D, en fabricación e en deseño que sería miope ignorar. A guerra dos chips non é só unha noticia xeopolítica afastada: define o custo e a dispoñibilidade do hardware sobre o que se construirá a próxima década de software, tamén o noso.

LLM: China xa é un actor de pleno dereito

Se alguén dúbida de ata que punto China é hoxe un actor central en tecnoloxía, basta mirar o panorama de modelos de linguaxe. Catro dos cinco mellores modelos open-weight do mundo son chineses: DeepSeek, Qwen (Alibaba), GLM (Zhipu) e Kimi (Moonshot), aos que se suman ERNIE (Baidu), Hunyuan (Tencent) ou Pangu (Huawei). Non son alternativas de segunda: compiten de ti a ti en programación e razoamento cos mellores modelos pechados occidentais, e fano baixo licenzas abertas (MIT, Apache 2.0) que aceleran a súa adopción global. Esa combinación de capacidade, custo e apertura é exactamente a que pode redefinir o mercado.

Para unha empresa galega, isto ten unha consecuencia práctica inmediata: hoxe é posible construír solucións de intelixencia artificial sobre modelos abertos de primeiro nivel, despregables en local ou en nube propia, sen quedar atada a un único provedor e a unha fracción do custo das alternativas pechadas. Ignorar esta parte do mercado por descoñecemento equivale a renunciar a unha panca de competitividade que está, literalmente, ao alcance da man.

As preguntas que toda empresa TIC debería facerse

O anterior non é un relato para admirar de lonxe, senón un espello. Antes de decidir nada, convén que cada empresa —e a propia agrupación industrial como colectivo— se expoña en voz alta algunhas preguntas incómodas e necesarias:

• Interésanos realmente colaborar con China, ou bástanos con observala? Que deixamos de gañar —e que risco asumimos— se nos quedamos fose mentres o resto entra?

• Somos complementarios ou só competidores? Onde achega valor a tecnoloxía galega que alí aínda non está cuberto, e que podemos aprender ou aprovisionar que aquí nos custa producir?

• Que buscamos exactamente: vender, comprar, atopar socios de I+D, atraer investimento ou simplemente aprender? O modo de entrada cambia por completo segundo a resposta, e non telo claro é a forma máis rápida de perder tempo e diñeiro.

• Ten sentido organizar unha misión tecnolóxica ou comercial á China? Con que obxectivo medible, con que empresas e con que axenda? Unha misión ben preparada vale máis que dez viaxes soltas.

• Por onde empezamos? Que sector, que cidade (Shijiazhuang, Pequín, Hangzhou, Yiwu…), que interlocutor? Imos sós ou en consorcio?

• Con que apoios contamos para baixar a barreira de entrada? Entidades ponte como a Fundación Cátedra Chinesa, as universidades e a propia agrupación industrial poden aforrar meses de proba e erro.

• Temos o mínimo coñecemento cultural, legal e regulatorio para non cometer erros caros? E, do mesmo xeito: como xestionamos desde o primeiro día os riscos de propiedade intelectual, dependencia e contexto xeopolítico?

Non hai unha resposta única, e esa é precisamente a cuestión: cada empresa ten a súa. Pero facerse as preguntas xa é empezar a moverse.

Conclusión: o momento de entrar é agora

A foto completa é a dun país que é xa un actor máis —e de primeiro nivel— da comunidade tecnolóxica global, pero que nin sequera está desenvolvido ao 100%. E esa é, paradoxalmente, a mellor noticia para quen mire desde Galicia e desde Europa: precisamente porque o ecosistema aínda está a crecer e abríndose, este é o momento adecuado para entrar e colaborar, non para observar desde a barreira.

A cooperación e o desenvolvemento internacional non son un xesto de boa vontade: son un motor de progreso para todos. Quedarse fóra da conversación tecnolóxica chinesa por receo ou por inercia sería un erro estratéxico. Entrar, entender o seu mercado e construír vínculos —coa lucidez necesaria, pero sen prexuízos— é a vía intelixente. O tren do Roteiro da Seda Dixital xa está en marcha; convén subirse a tempo.